مشكلات كنترل مثانه در زنان و روشهاي بهبود آن
شايد شما هم جزء كساني باشيد كه با ناراحتيها و دردسرهاي كنترل مثانه برخورد داشته يا دارند
اگر اميدوار هستيد كه اين مشكل خود به خود برطرف خواهد شد، بهتر است بدانيد كه اين مشكل نه تنها خود به خود بهتر نخواهد شد كه در حقيقت به تدريج بدتر نيز خواهد شد
شايد با آگاهي از اين واقعيت آماده شده باشيد كه براي راه حل اين مشكل كاري انجام دهيد. اما دقيقاً چه كاري است كه شما بايد انجام دهيد ؟
كارهاي سادهاي وجود دارد كه شما به تنهايي ميتوانيد با انجام آنها به بهبود مشكل كنترل مثانه خود كمك كنيد. به اين گونه اعمال رفتار درماني گفته ميشود. رفتار درماني يك روش ساده، مؤثر، بي خطر و ارزان براي درمان اغلب بيماريهاست. اغلب رفتار درماني تنها درماني است كه بيماران نياز دارند و بهتر است اين روش درمان قبل از استفاده از ساير روشهاي درماني مثل دارو درماني يا جراحي استفاده شود. مقدار مايعات و نوع غذايي كه استفاده ميكنيم ممكن است روي رفتار و عملكرد مثانه تأثير داشته باشد. پس اولين تكنيك توجه به موضوع تغذيه است. نوشيدن بيش ازحد مايعات ميتواند دفعات ادرار كردن را بيشتر كند و به ويژه اگر در مدت زمان كوتاهي حجم زيادي از مايعات نوشيده شود،احساس و نياز شديدي براي ادرار كردن ايجاد خواهد شد. پس بهتر است مصرف مايعات در فواصل منظم در طول روز صورت بگيرد و در حد 6 تا 8 فنجان محدود شود و نيز قسمت عمده مايعات مورد نياز بدن در صبح و عصر نوشيده شود. به خاطر داشته باشيد آب مورد نياز بدن شما صرفاً از راه مصرف آب تأمين نميشود و خيلي از غذاها، ميوهها و تمام نوشيدنيها حاوي آب هستند
از طرف ديگر مصرف خيلي كم مايعات سبب افزايش غلظت ادرار ميشود كه اين وضعيت با پر رنگ شدن و بوي تند ادرار تشخيص داده ميشود. اين حالت هم ميتواند سبب تحريك مثانه شده و تعجيل در ادرار كردن و تكرار ادرار را افزايش دهد. همچنين ادرار غليظ ميتواند زمينه ساز عفونت ادراري شود كه اين عفونت عاملي براي بي اختياري ادراري خواهد بود
برخي مواد غذايي و نوشيدنيها هم هستند كه سبب تحريك مثانه ميشوند. كافئين، الكل، ميوههاي اسيدي مثل پرتقال و ساير مركبات ،آبميوهها ، غذاهاي تند و حاوي ادويهجات، محصولات گوجه فرنگي مثل سس و رب، نوشابههاي گازدار و غذاهاي حاوي طعم دهنده و شيرين كنندههاي مصنوعي از جمله اين مواد هستند. واقعيت اين است كه نحوه تأثير اين مواد خيلي خوب شناخته شده نيست و در افراد متفاوت، مختلف است. توصيه عملي اينكه اگر شما هر كدام از اين مواد غذايي را به طور مرتب استفاده ميكنيد، براي مدت يك هفته استفاده از آنها را قطع كنيد و اثر آن را ببينيد. اين كار را به نوبت انجام دهيد تا اثر هر نوع غذا و نوشيدني را به تنهايي بررسي كنيد. در ضمن هرگز غذاي مورد علاقهتان را كامل قطع نكنيد. صرفاً با محدود كردن مصرف ميتوانيد نتايج بهتري را كسب كنيد
تكنيك بعدي براي كنترل اين مشكل آموزش مثانه و اسلوب دستشويي كردن است. هنگامي كه كسي مثانه بيش فعال دارد ممكن است به تكرر ادرار يا تعجيل در ادرار كردن خو گرفته باشد. اما اين فرد ميتواند در زماني كه حالت تعجيل در ادرار كردن ندارد، به دستشويي برود و از بروز مشكل يا مواجهه با بي اختياري دوري كند. پس از يك مدت مثانه شروع ميكند به فرستادن پيغام به مغز و اعلام پر بودن ميكند . حتي در زماني كه واقعاً پر نيست ، به شخص احساس نياز به دستشويي رفتن دست ميدهد
تكنيك آموزش مثانه در واقع شامل هماهنگ كردن عادتهاي دستشويي رفتن فرد بيمار است. فرد بر اساس يك برنامه مشخص به دستشويي ميرود، حتي اگر احساس نياز نداشته باشد و تعجيلي هم در كار نباشد. سپس به تدريج فواصل بين دستشويي رفتنها رو به افزايش ميگذارد و هربار به طور كامل مثانه تخليه ميشود.اين امر سبب ميشود مثانه به مقدار بيشتري پر شود و فرد بيمار كنترل بيشتري روي تعجيل ادرار خويش پيدا كند. يك برنامه آموزشي مثانه معمولاً چند مرحله اساسي دارد كه شامل مشخص كردن الگوي ادرار كردن، تنظيم مراحل دستشويي رفتن، متعهد شدن به برنامه ريزي و افزايش دستشويي رفتن ميباشد
در ابتدا لازم است براي چند روز ساعت دقيق دستشويي رفتن خود را يادداشت كنيد، از اين طريق اطلاعات لازم را براي برنامه ريزي به دست ميآيد و فواصل دستشويي رفتن را در طول روز پيدا ميكنيم.سپس نوبت مرحله برنامه ريزي و ايجاد يك چارچوب براي آموزش است. در اين مرحله فرضيه شما پاي بندي به برنامه است. به هر شكلي كه ميتوانيد. بهتر است بلافاصله پس از بيدار شدن از خواب به دستشويي برويد و سپس در طول روز اگر با حالت تعجيل در ادرار كردن مواجه شديد، بدانيد طبق برنامه زمان دستشويي رفتن شما فرا نرسيده است . تا آنجا كه ميتوانيد و با سرسختي تا رسيدن زمان برنامه تحمل كنيد. منبسط و منقبض كردن عضلات كف لگن ميتواند براي تحمل كردن اين شرايط تا زماني كه حالت تعجيل به اتمام برسد به شما كمك كند. ولي اگر احساس كرديد كه ادرار در حال خارج شدن است، به دستشويي برويد اما مجدداً بر سر برنامه قبلي خود بازگرديد
در انتها نوبت افزايش تدريجي زمانهاي ميان دستشويي رفتن است. اين برنامه بايد به شكل افزايش 15 دقيقهاي فواصل در هر هفته باشد. يعني در هر هفته 15 دقيقه به زمان فاصله ميان دو بار دستشويي رفتن اضافه كنيد تا جايي كه به فواصل 2 تا 4 ساعته برسيد. مطمئن باشيد كه با افزايش تدريجي و آرام آرام فواصل،بيشترين شانس را براي موفقيت در اين برنامه خواهيد داشت. اگرهم در چندبار اول موفقيت مناسبي كسب نكرديد، ابداً دلسرد نشويد و تمرين را ادامه دهيد. حتماً توانايي شما براي كنترل افزايش خواهد يافت. نكتهاي كه به آن اشاره شد و لازم است در مورد آن بيشتر توضيح دهم ، تقويت عضلات كف لگن است. عضلات كف لگن و اسفنكتر ادراري در كنترل ادرار نقش دارند و افراد ميتوانند با انجام منظم ورزشهاي كف لگن سبب تقويت اين عضلات شوند. اين ورزشها به نام Regel معروف هستند. بايد بدانيد عضلات كف لگن دو كار را انجام ميدهند. يكي در باز و بسته كردن پيشابراه نقش دارند و ديگري سبب حمايت مثانه در حين انجام كارهاي روزمره مثل راه رفتن،ايستادن، بلند كردن اجسام و عطسه كردن ميشوند
روش انجام ورزش Regel به اين صورت است كه فرد در حين ادرار كردن سعي ميكند با فشردن عضلات كف لگن خود سبب كنترل و قطع شدن جريان ادرار شود. براي درمان مشكل كنترل مثانه انجام اين ورزش روزي 2 تا 3 بار از سوي برخي از پزشكان توصيه ميشود. اين ورزش هم در خانمهاي مبتلا به بي اختياري ناشي از تعجيل مؤثر است و در هم در بي اختياري ناشي از استرس بسيار مفيد است
عوامل ديگري هم هستند كه به طور غيرمستقيم روي مشكل كنترل مثانه عوارض سوء دارند و كنترل يا رفع اين عوامل تا حد زيادي در بهبودي اين ناراحتي مؤثر است. سيگار كشيدن،اضافه وزن و مصرف برخي داروها مثل داروهاي فشار خون، آرام بخشها ،ضد افسردگي، شل كننده عضلات و داروهاي مدر (ادرار آور) ميتوانند به ايجاد اين بيماري كمك كنند. در پايان ميخواهم نكته كليدي را به شما تذكر دهم و آن اين است كه در روشهايي كه به عنوان رفتار درماني ذكر شد،نقش ما بسيار مهمتر و بارزتر از پزشك است. اگر شما بخواهيد و اگر مصمم باشيد و به تمرينات و برنامهها پايبند باشيد، حتماً موفق خواهيد شد. در غير اين صورت از پزشك كاري ساخته نيست


